Konstantin Päts
Z Wikipedii
Konstantin Päts (ur. 23 lutego 1874 koło Parnawy, zm. 18 stycznia 1956 w Baraszewie k. Kalinina), estoński polityk z okresu międzywojennego, współtwórca państwowości estońskiej, wielokrotny premier, a od 1938 prezydent Estonii.
Konstantin Päts ukończył Uniwersytet w Parnawie, ponadto kształcił się na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Tartu (1894-1898). Po ukończeniu szkół służył w armii carskiej w Pskowie, po czym pracował jako adwokat w Tallinnie. Pełnił funkcję redaktora gazety "Teataja". W latach 1904-1905 Päts był członkiem Rady Miejskiej w Rewlu (Tallinnie) oraz zastępcą rosyjskiego burmistrza w 1905. Opowiadał się wówczas za współpracą estońsko-rosyjską w celu osłabienia niemieckiego żywiołu w mieście.
Konstantin Päts uczestniczył rewolucji rosyjskiej 1905, skazany na śmierć przez rosyjski sąd, uciekł za granicę. W okresie od 1905 do 1906 Päts przebywał w Szwajcarii, później w Finlandii. W roku 1909 dobrowolnie poddał się karze i spędził 9 miesięcy w carskim więzieniu. Po odbyciu kary został redaktorem "Gazety Petersburskiej" wydawanej dla mniejszości estońskiej ("Peterburi Teataja"), 1911-1916 Päts kierował "Tallinna Teataja" ("Gazeta Tallińska"), 1916-1917 znów zaciągnięty do wojska służył w armii w Tallinnie.
W roku 1918 Konstantina Pätsa uwięziły niemieckie władze okupacyjne (przebywał m.in. w obozie w Polsce). Po uwolnieniu został pierwszym premierem prowizorycznego rządu Estonii. Jednocześnie pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych i obrony. 1922-1923 marszałek Riigikogu I kadencji. W latach 1919-1920 jako członek Konstytuanty Päts tworzył estońską konstytucję.
W całym okres międzywojenny Konstantin Päts był posłem wszystkich kadencji Riigikogu. W okresie 1932-1934 ponownie został premierem. Päts miał ogromny wpływ na opracowanie nowej konstytucji z 1938 roku. W 1934 rozwiązał wszystkie partie i stowarzyszenia polityczne (m.in.EVL), wprowadzając rządy autorytarne. W 1937 roku wybrano go na prezydenta kraju (oficjalnie "protektora"), parlament zdominowany był przez zwolenników Pätsa z dawnego "Związku Ludowego".
W 1939 roku Konstantin Päts zgodził się na przyjęcie warunków sowieckich (pobyt Armii Czerwonej na terytorium kraju), podobnie jak rok później na żądanie Andrieja Żdanowa mianował premierem Johannesa Vares-Barbarusa. W przeciwieństwie do litewskiego prezydenta Antanasa Smetony, Päts nie zdecydował się na wyjazd z kraju. W lipcu 1940 roku został aresztowany przez NKWD i deportowany w głąb ZSRR, gdzie żył jako zesłaniec, później ponownie więziony. W 1954 roku padł ofiarą psychiatrii represyjnej w ZSRR – jako nie będącego w stanie przystosować się do rzeczywistości radzieckiej osadzono w szpitalu psychiatrycznym opodal Kalinina, gdzie też zmarł.
Władze ZSRR nie pozwoliły Konstantinowi Pätsowi spocząć w ziemi ojczystej. Dopiero upadek imperium pozwolił mu na powrót do swojego kraju. W październiku 1990 roku demokratyczne władze Estonii pochowały go uroczyście na cmentarzu Metsakalmistu w Tallinnie.
Poza działalnością polityczną Päts pełnił też szereg innych funkcji. W latach 1919-1933 był prezesem zarządu firmy ubezpieczeniowej "Lloyd", później szefował Izbie Handlowo-Przemysłowej, ponadto przewodniczył "Towarzystwu Estońsko-Fińsko-Węgierskiemu". W 1928 otrzymał honorowy doktorat uniwersytetu w Tartu, dziesięć lat później podobny na Politechnice Tallińskiej. Od 1938 honorowy członek Towarzystwa Naturalistów, jak również korporacji akademickiej "Fraternitas Estica". Honorowy obywatel Tallinna, Narwy, Parnawy i Tartu. Odznaczony Orderem Orła Białego.
Ponadto publikował liczne rozprawy na tematy polityczne i prawne.
[edytuj] Związki z Polską
Od lipca do listopada 1918 roku uwięziony przez Niemców przebywał w obozie na terenie Polski.
Jako silna osobowość w estońskiej polityce, a od lat dwudziestych de facto dyktator był nazywany "estońskim Piłsudskim".
Od maja do czerwca 1935 roku przebywał na kuracji w Truskawcu, po zakończeniu której odbył wizytę w Warszawie, gdzie spotkał się z prezydentem Mościckim, Józefem Beckiem i marszałkiem Rydzem oraz złożył wieniec pod Grobem Nieznanego Żołnierza.
[edytuj] Źródła
Ants Piip • Konstantin Päts • Juhan Kukk • Konstantin Päts • Friedrich Akel • Jüri Jaakson • Jaan Teemant • Jaan Tõnisson • August Rei • Otto Strandman • Konstantin Päts • Jaan Teemant • Kaarel Eenpalu • Konstantin Päts • Jaan Tõnisson • Konstantin Päts
Konstantin Päts • Lennart Meri • Arnold Rüütel • Toomas Hendrik Ilves
| Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie! |
|
Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.
|
| Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie |
|
W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.
|
| Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki |
|
Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.
|
| Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy |
|
W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.
|
| Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce |
|
Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.
|